Serigrafia - Sławomir Fiebig.

Serigrafia jest formą grafiki artystycznej i użytkowej wykonywanej metodą sitodruku. Może być ona interesującą formą opracowania fotografii.

Sitodruk jest jedną z wielu technik drukarskich. Został wynaleziony w Japonii i pierwotnie służył do ozdabiania tkanin. Matrycę do druku stanowi najczęściej rama z naciągniętą specjalną tkaniną (sito), z którego poprzez naniesienie odpowiedniej emulsji na miejsca gdzie farba nie ma przechodzić, tworzy się szablon.

Tak przygotowane do druku sito umieszcza się nad podłożem, którym może być papier, folie z tworzywa, tkanina blacha lub rozmaite przedmioty. Na sito wylewa się specjalną farbę i przeciska się ją na podłoże przeciągając po tkaninie gumowym raklem. Drukować można ręcznie lub w maszynach o mniejszym lub większym stopniu zautomatyzowania. Druk ręczny najwygodniej jest wykonywać z zastosowaniem specjalnego urządzenia zwanego wahaczem, który umożliwia precyzyjne umieszczanie szablonu nad podłożem. Przy druku na papierach lub foliach unieruchamia się je przez zastosowanie stołu podciśnieniowego. Można też używać blatu z naniesionym klejem (szczególnie zalecane przy druku na tkaninach).

Do wykonania szablonu najczęściej używa się emulsji światłoczułej i kliszy. Na sito z naniesioną emulsją kładzie się kliszę, dociska szybą i naświetla. Następnie sito moczy się wodą. W miejscach gdzie klisza była przeźroczysta emulsja pod wpływem światła garbuje się i staje nierozpuszczalną. Tam gdzie czerń kliszy nie przepuściła światła emulsja wypłukuje się i z sita tworzy się szablon.

Kliszą do druku może być opracowana w tym celu fotografia i to zarówno czarno biała jak i barwna. Można drukować zdjęcia zrastrowane i zgrafizowane oraz izohelie. Stosując rozmaite farby uzyskuje się dużą kombinację możliwych zestawień kolorystycznych. Fotografię można łączyć z grafiką i malarstwem wykonywanym ręcznie. Komputerowe programy stwarzają niesamowite możliwości kreacji, a naświetlarnie poligraficzne znakomicie ułatwiają uzyskiwanie klisz do druku.

Najbardziej znanym artystą wypowiadającym się twórczo techniką serigrafii był Andy Warhol. W swoich pracach często łączył opracowaną fotografię z rysunkiem i malarstwem. Prace drukował sam lub podzlecał wykonanie zakładom sitodruku.
 
 
 

Sławomir Fiebig
 
Ilustracje to tekstu (il.2-7 wykonane przez autora artykułu):

• 1. Stół do sitodruku ręcznego z zamontowanym w wahaczu sitem.
• 2. Fotografia fragmentu parowozu.
• 3, 4, 5 Serigrafie będące przetworzeniem zdjęcia z il. 2 w różnych wersjach kolorystycznych.
• 6. Fotografia zaułka w Wilnie.
• 7. Serigrafia będąca przetworzeniem zdjęcia z il. 6.
• 8. Praca Andy Warhola łącząca sitodruk z malarstwem.
•